ABDEST VE ALAKALI KONULAR

Abdestin Arapçası VÜDU’dur. Vüdu temizlik ve güzellik demektir. Dini mana olarak ise;  Yüzü, kollarla beraber iki eli, topuklarla beraber iki ayağı yıkamak ve başı mesh etmektir. Abdest İslam’da olduğu gibi diğer dinlerde de mevcuttur. Abdest alındığı zaman yıkanılan azalardan dökülen sular ile yapılan küçük günahlarda dökülür.

ABDESTİN FARZLARI:  4′tür.

1- YÜZÜ YIKAMAK: Tüy bitiminden çene altına kadar olan ve iki kulak yumuşağı arasında kalan kısmı bir defa yıkamaktır.

2-Kolları dirseklerle beraber yıkamak.

3-Başın dörtte birini mesh etmek: Mesh, ıslatılmış eli mesh edilecek aza üzerine koymaktır. Maliki ve Hanbelî mezheplerinde başın tamamını mesh etmek farzdır. Hanefi mezhebine göre mesh aleti el olup, el de  başın dörtte biri kadar olduğu için farz olan miktarda dörtte birdir.

4-Ayakları topuklarla beraber yıkamak.

ABDESTİ OLMAYAN KİMSE ŞUNLARI YAPAMAZ

1-Namaz kılamaz  2-Kur’an-ı Kerim’e el süremez  3- Tilavet secdesi yapamaz

ABDESTİN SÜNNETLERİ

1-Abdeste başlamadan önce elleri bileklere kadar yıkamak (eller temiz olsa bile)

2-Abdeste Eüzü Besmele ile başlamak

3-Ağıza 3 kere su vermek (mazmaza=gargara yapmak)

4-Ağıza su verilirken misvak kullanmak

5-Buruna 3 kere su vermek (istinşak, suyu katı yere kadar ve her defasında sol elle sümkürmek)

6-Mazmaza ve istinşakı aşırı derecede yapmak (Fakat oruçlu iken bu şekilde aşırı olarak yapılmaz)

7-Yüzü yıkarken niyet etmek (niyet kalp ile olur)

8-Abdest azalarını ara vermeden yıkamak

9-Abdest azalarını sırası ile yıkamak

10-Yıkadığı azalarını iyice oğmak

11- Abdest organlarını üçer kere yıkamak

12-Abdeste sağ taraftan başlamak

13-Elleri ve ayakları yıkamaya parmaklardan başlamak

14-Eller ve ayaklar yıkanırken parmak aralarını hilallemek (Ayakları yıkarken sol elin serçe parmağıyla sağ ayağın altından  küçük parmağının arasını oğuşturmak ve böylece sol ayağın küçük parmağında bitirmek )

15-Sık olan sakalı hilallemek (yani parmakları sakalın alt tarafından sakala girdirmek)

16-Kulakları mesh etmek

17-Boynu mesh etmek

18-Başın tamamını bir su ile mesh etmek (kaplama mesh: her iki el tamamen ıslatılır. Başparmaklar ve işaret parmakları hariç kalan üç parmak birleştirilir. İki elin bitişik olan parmakları uç uca getirilerek başın ön tarafından enseye kadar çekilir daha sonra elin ayaları başın iki yanına yapıştırılarak enseden başın önüne doğru çekilir daha sonra kullanılmamış olan baş parmakların içleri ile kulakların dışları şehadet parmaklarıyla da kulakların içleri mesh edilir, parmakların arkaları ile de boyun mesh edilir, bu şekilde başın her tarafı tek su ile mesh edilmiş olur)

ABDESTİN EDEPLERİ

1-Vakit girmeden önce abdest alıp namaza hazır bulunmak

2-Abdest alırken kıbleye yönelmek

3-Abdest sularının elbiseye sıçramaması için yüksek bir yerde oturmak veya var ise abdest için önlük kullanmak

4-Abdest için başkasından yardım istememek (başkası kendi arzusu ile yardımcı olursa caizdir)

5-Zaruret olmadıkça dünya kelamı konuşmamak

6-Abdestin başından sonuna kadar niyeti unutmayıp her organı abdest niyeti ile yıkamak

7-Abdest esnasında her azayı yıkarken besmele çekmek ve Peygamber Efendimizden (s.a.v) nakledilen dualarla dua etmek

8-Elleri yıkarken yüzük var ise altına suyu geçirmek

9-Ağıza ve buruna sağ ile su vermek ve sol elle sümkürmek

10-Yüzü yıkarken göz pınarlarını yoklamak

11-Abdest suyunu dirseklerin ve topukların yukarısına ulaştırmak

12-Suyu israf etmeden kullanmak, organlardan da su damlamayacak kadarda suyu kısmamak

13-Güneşte ısıtılmış su ile abdest almamak (Almak ise mekruhtur)

14-Abdestin sonunda kıbleye karşı Kelime-i Şehadeti okumak

15-Abdest suyunun fazlasını ayakta içmek ve  şu duayı okumak (Eşhedü Elle ilehe illellahü vehdehü le şerike leh ve eşhedü enne mühemmeden abdühü ve rasülüh. Ellahümmecâlni minettevvebine vecâlni minel mütedahhhirin)

16-Abdestin sonunda bir veya üç kere Kadr süresini her defasında Eüzü besmele ile okumak

17-Abdest aldıktan sonra kerahat vakti değilse 2 rekât abdest şükür namazı kılmak

ABDESTİN MEKRUHLARI

1-Abdest suyunu israf etmek

2-Abdest suyunu mesh eder gibi az kullanmak

3-suyu yüze çarpmak

4-Dünya kelamı konuşmak

5-Özürsüz olarak başkalarından yardım istemek

6-Başı üç kere yeni sularla mesh etmek

7-Sağ elle temizlik yapmak(taharet almak)

8-Ayakları yıkarken sağ eli kullanmak

 

ABDESTİ BOZAN ŞEYLER

1-Vücudun herhangi bir yerinden kan, irin ve su çıkması

2-Ağız dolusu kusmak

3-Önden ya da arkadan necasetin (pisliğin) çıkması

4- Yellenmek

5- Ağızdan tükürüğe eşit ya da daha fazla kanın gelmesi

6-Bayılmak

7-Delirmek

8-(Kadın ve erkeği ayırt edemeyecek kadar)  sarhoş olmak

9-(Rükûsu ve secdesi olan) namazda gülmek. (Cenaze namazında gülmek abdesti bozmaz çünkü rükû ve secdesi yoktur)

10-Yanı üzere yatanın, dizlerine, ellerine dayanan veya bir şeye dayanıp, o şey çekildiği zaman düşecek şekilde uyuyan kimsenin uykusu da abdesti bozar

11-Cinsi münasebette bulunmak

12-Herhangi bir sebepten dolayı mezi gelmesi

ABDESTİ BOZMAYAN ŞEYLER

1-Gözden gelen yaş, su veya ağlamak  (Namazda ağlamak ise bozar. Ama huşudan veya Allah c.c korkusundan olursa bozmaz)

2-Yara veya benzeri yarıklar içinde görülen veya dışarıya çıkmayan kan, irin ve sarı sular

3-Ağız dolusu olmayan kusuntu

4-Bir yaradan kopan deri parçası

5-Pire, kene, sivrisinek, karasinek gibi haşeratların karınları doluncaya kadar emdikleri kan

6-Saç, bıyık ve tırnakların kesilmesi

7-Namazda iken ayakta, oturarak, rükûda ve secdede uyumak

8-Namaz dışında, cenaze namazında ve tilavet secdesinde kahkaha ile gülmek

9-Ne kendisinin ne de başkasının işitebileceği bir sesle gülmek (Tebessüm etmek) ne namazı ne de abdesti bozar. Fakat kendisinin işitebileceği bir sesle gülmek yalnızca namazı bozar

PEYGAMBER EFENDİMİZDEN NASİHATLER

1. Ashâb-ı Kirâm’dan Ebû Zerr hazretleri bir gün Peygamber Efendimize: “Bana tavsiyede bulun yâ Rasûlallah” diye ricâda bulununca Peygamber Efendimiz Hz. Ebû Zerr’e şu nasîhatlerde bulundu:
   - Sana Allah’tan korkmanı tavsiye ederim. Çünkü Allah korkusu her işin başıdır.
   - Kur’ân’ı oku, Allah’ın zikrine sarıl. Çünkü zikrullah senin için yeryüzünde ışık, gökte de saklanan bir azıktır.
   - Sakın çok gülme. Zîrâ çok gülmek kalbi öldürür, yüzünün nûrunu söndürür.
   - Çok konuşmamaya çalış çünkü bu, şeytanın senden uzaklaşması için bir vesîle, dînini koruman hususunda bir yardımcıdır.
   - Fakirleri sev, onlarla hemdem ol.
   - Senden aşağıdakilere bak, senden üstünlerine bakma. Bu, Allah’ın sana verdiği nimetleri küçümsememen için en uygun yoldur.
   - Acı da olsa hakkı söyle.
   - Bildiğin kusurların seni, halkın eksikliklerini araştırmaktan alıkoysun. Yaptığın bir işi, başkaları yaptığında kızma. Kendi noksanlarını görmeyip, insanların ayıplarıyla meşgul olman, irtikâb etmekte olduğun bir fiili insanlar yaptığında kendilerine kızman ayıp olarak sana yeter, dedi ve eliyle göğsüne vurarak:
   - Ey Ebû Zerr! Tedbir gibi akıl, günahlardan sakınmak gibi verâ, güzel ahlak gibi servet yoktur, buyurdu.

[Hayatü’s-Sahâbe 4-206/207]

ZİNDANDAN MEHMEDE MEKTUP-NECİP FAZIL KISAKÜREK

ÜÇ AYLAR

İslâm’ın mübarek saydığı hicrî kamerî aylardan Recep, Şaban ve Ramazan ayları. Bu aylar ve diğer dokuz ayın süreleri, ayın hareketlerine göre belirlenmektedir. Kameri ayların süresi, şemsî ayların süresine nazaran değişiklik arzeder. Kamerî sene, şemsî seneden on bir gün daha kısadır. Ayrıca kamerî ayların diğer bir özelliği şemsî aylarda olduğu gibi senenin aynı mevsimine değil, değişik mevsimlerine tesadüf etmesidir. Mesela, kamerî bir ay olan Ramazan ayı, senenin mevsimlerini dolaşır. Hicrî ve kamerî aylar arasında küçük önem taşıyan ve “üç aylar” diye adlandırılan Receb, Şaban ve Ramazan ayları mübarek aylar olarak kabul edilirler. Bu ayların Müslümanlarca önemli ölçüde değer kazanmasının sebepleri arasında Hz. Peygamber (s.a.s)’in bu aylar hakkında verdiği haberler gösterilebilir. Rasûlüllah (s.a.s) bir hadis-i şerifinde; “Recep Allah’ın ayı, Şaban benim ayım ve Ramazan ümmetimin ayıdır” buyurmuştur. Ayrıca Peygamber Efendimiz, Receb ayı girince, ” Âllahım! Receb ve Şabanı bize mübarek kı!! Bizi Ramazana ulaştır” diye dua ederdi.

Üç ayların değerini ifade eden diğer bir önemli özellik ise beş mübarek kandil gecesinden dördünün bu aylar içinde olmasıdır. Regaib gecesi, Recep ayının ilk cuma gecesine, Mirac gecesi, Recep ayının yirmi yedinci gecesine, Berat gecesi, Şaban ayının on beşinci gecesine, Kadir gecesi ise Ramazan ayının yirmi yedinci gecesine rastlar.

Hz. Peygamber (s.a.s) Şaban ayında çok oruç tutardı. Hz. Aişe, Rasûlüllah (s.a.s)’ın bu aydaki orucu hakkında şöyle der: “Şaban ayındaki kadar çok oruçlu olduğu bir ay görmedim” (Tecrid-i Sarih, VI, 295).

Ramazan ayının fazileti ise çok daha yücedir. Peygamber Efendimiz (s.a.s) şöyle buyurmaktadır: “Ramazan geldiğinde Cennet kapıları açılır, Cehennem kapıları kapanır, şeytanlar da bağlanır” (Müslim, Kitâbu’s-Sıyam, 1).

Receb ve Şaban ayları, rahmet ayı olan Ramazanı karşılayan aylar olup Ramazan ayının müjdecisidir. Dinimizde ayrı bir değeri olan üç ayların, kişide insanî özelliklerin olgunlaşmasında ve iradenin kontrol altına alınmasında rolü büyüktür. Zira Receb ve Şaban aylarının feyzinden ve bu aylarda bulunan Regaib, Mirac ve Berat gecelerinin rahmetinden istifade yolunu tutan bu kişi Ramazan ayında ise her türlü kötülükten kendini uzak tutar ve insanî vasıflarının artmasına gayret eder. Nihayet Kadir gecesinde yapacağı ibadet ve tevbe ile manevî hazza ulaşır.

Bu nedenle özellikle, bu aylarda bol bol istiğfar etmek, namaz kılmak, oruç tutmak, Kur’ân okumak ve dua etmek en uygun davranışlardır.

Şamil İA

ÇOK MERHAMETLİ BİR RABBİMİZ VAR

Allâh Teâlâ buyuruyor:       “De ki: Ey kendi nefisleri aleyhine haddi aşan kullarım!       Allâh’ın rahmetinden ümit kesmeyin! Çünkü Allâh bütün günahları bağışlar. Şüphesiz ki O, çok bağışlayan, çok esirgeyendir. ” (Zümer 39 / 53)       “Allâh, kendisine ortak (şirk) koşulmasını asla bağışlamaz; bundan başkasını (günahları) dilediği kimse için bağışlar. Allâh’a ortak koşan kimse büyük bir günah (ile) iftirâ etmiş olur.” (Nisâ 4/48)       Muaz bin Cebel -radıyallâhu anh-’den rivâyete göre, şöyle demiştir:       “Bir gün ben Ufeyr adlı bir merkeb üzerinde Peygamber -sal-la.1la.hu aleyhi ve sellem-’in terkisinde bulunuyordum. Resûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem-:       “-Ey Muaz! Allâh’ın kulları üzerindeki hakkını ve kulların Allâh üzerindeki hakkını biliyor musun?” buyurdu. «Allâh ve Resulü daha iyi bilir..» dedim. Resûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem-:       “-Allâh’ın kulları üzerindeki hakkı, yalnızca kendisine ibâdet etmeleri ve hiçbir şeyi Ona ortak (şirk) koşmamaları, kulların Allâh üzerindeki hakkı ise; kendisine ortak koşmayan kimseye azâb etmemesidir.” buyurdular. Bunun üzerine:       -Yâ Rasûlâllâh! Halkı müjdeliyeyim mi? dedim.       “-Hayır, onları müjdeleme; çünkü onlar buna güvenirler de iyi işlere karşı ilgisiz kalırlar.” buyurdu. (Buhârî, Cihâd, 46)       Allâh Teâlâ buyuruyor:       “(Onlar şöyle yakarıdan) Rabbimiz! Bizi doğru yola ilettikten sonra kalplerimizi eğriltme. Bize tarafından rahmet bağışla. Lütfü en bol olan sensin.” (Âı-i imrân 3 / 8)       Ummü Seleme -radıyallâhu anhâ- validemizin bildirdiğine göre Hazret-i Peygamber -sallâllâhu aleyhi ve sellem- sık sık şu duâyı yapardı:       “Ey kalbleri halden hâle (renkten renge, şekilden sekile, imândan küfre, küfürden îmâna) çeviren Allâhım, benim kalbimi dînin Üzere Sabit kil!”(Tlifflîzî, Kader, 7 ; ibn-i Mâce, Mukaddime, 13)

Yusuf Demireşik

İBADETLERİN GAYESİ

islam Dîni, kulun huzûr, sürür ve sükûnunu kalb sarayında aramasını ister. Çünkü bütün güzellikler kalp cevherindedir. Bu da Hazret-i Peygamber -sallâllâhu aleyhi ve sellem-’in kalbî husûsiyetlerini, derinlik ve inceliklerini duyarak, hissederek ve yaşayarak mümkündür.” (Rahmet Peygamberinden Rahmet Esintileri, Genişletilmiş baskı s: 69-70)       İbâdetlerin hedefi de kulun bu mânevî dünyasını tanzîm ederek, kalbî hayâtını Peygamberimizin kalp sarayına; amelî ve ahlakî hayatını da onun sünnetine benzetmeye çalışması ve böylece onu Hakkın istediği kul olma kıvâmına ulaştırmasıdır.       Bu ikisi, yâni kalbî ve zâhirî terakkî birlikte gitmelidir. İbâdelerimizin şekline dikkat ettiğimiz kadar, muhtevâ ve mânevî bu-uduna da itinâ göstermeliyiz. Zîrâ âyet-i kerîmede:       “Gerçekten müminler kurtuluşa ermiştir; Onlar ki, namazlarında huşû içindedirler..” (Mü’minûn 23/1-2) buyurularak, namazın şeklî ve zâhirî şartlarının yanısıra; gerçek müminin namazının vasıflarından biri olarak huşûnun önemine dikkat çekilmiştir.       Başka bir âyet-i kerîmede de:       “Yazıklar olsun o namaz kılanlara ki, onlar namazlarını ciddiye almazlar (değerini bilip, ona önem vermezler). Onlar gösteriş (için ibâdet) yaparlar; en ufak yardımı dahî esirgerler.” (Mâûn 107/4-7) buyurulmuş ve namazların gaflet ve samimiyetsizlikten arındırılması istenmiştir.       Bu âyetlerde geçmekte olan huşû, ihlâs ve teyakkuz halleri, kalbin amelleri cümlesindendir. Kişi vücûdunu ibâdetlere hazırladığı, onun tahâretine özen gösterdiği gibi, belki daha büyük bir itinâyla rûhunu ve kalbini de paklamalı, namaza ve sâir ibâdetlere hazırlamalıdır.       Tam anlamıyla namaza hazır olan ve gerektiği gibi onu îfâ eden birisi ile namazın hakkına riâyet etmeyen iki kişinin durumları hakkında, Peygamber Efendimizin işaret ve îkâzı ne kadar şâyân-ı dikkatdir:       “İki kişi, aynı zaman ve mekânda iki rekat namaz kılarlar, (ancak) aralarındaki fark, yer ile gök arası kadardır” (Rahmet Peygamberinden Rahmet Esintileri, Genişletilmiş baskı s: 70)

Yusuf Demireşik

AHİRET HAZIRLIĞI

“(Ey müminler! Âhiret için) azık edinin. Bilin ki, azığın en hayırlısı takvâdır.” (Bakara 2 /197)       “Gökyüzü yarıldığı, yıldızlar döküldüğü, denizler birbirine katıldığı, kabirlerin içindekiler dışarı çıkarıldığı zaman; insanoğlu yapıp gönderdiklerini ve yapamayıp geride bırakdıklarını bir bir anlar.”       “Ey İnsan seni yokdan yaradan, düzgün yapılı ve endâmlı kılan, sana ölçülü dengeli davranma imkânı veren (maddî, aklî yapıda seni en üstün kılan) seni dilediği en güzel şekil ve biçimde terkîb eden ihsânı bol Rabbına karşı seni aldatan nedir?”       “Evet, gerçek o ki: Israrla dini yalanlıyorsunuz, şunu iyi bilin ki, üzerinizde muhâfızlık eden değerli kâtipler vardır. Onlar yapmakta olduklarınızı bilir, yazar.”       “İyiler, muhakkak Cennet içinde olurlar. Kötülerde Cehennem içinde… Onlar en büyük mahkemenin kurulduğu kıyâmet gününde oraya girerler. Onlar hiç bir şekilde ateşten uzak kalamazlar.”       “Cezâ günü nedir? Bilir misin? Nedir acaba o cezâ günü, hiç kimsenin başkasına hiç bir hususda fayda ya da zarar vermeğe mâlik olmadığı gündür; o gün, emir Allâh’ındır.” (infitar 1-19)       “Onlardan birine ölüm gelince, “yâ Rab! Beni dünyaya döndür de bırakdığım amellere mukâbil iyi işler yapayım” der. Hayır, hayır! Bu onun diline doladığı bir sözdür. Haşrolunacakları güne kadar onların arkalarında berzâh vardır -dönemezler-. Sûr üfürülünce, o günde aralarında nesebler kalmaz. Birbirlerinin hallerini araşdırıp soramazlar. Her kimin mizânı ağır gelirse, işte onlar, felâh bulmuşlardır. Her kimin mîzânı (tartısı) hafif gelirse, işte onlar da kendilerini ziyâna uğratmışlardır. Cehennemde dâim kalırlar. Bunların yüzlerini ateş yalar da sırıtır, dururlar. Onlara, «Benim âyetlerim size okunurdu da onları yalanlar dururdunuz.» denir, onlar da derler ki “Ey Rabbımız! Şakâvetimiz -bedbahtlığımız- galebe etdi de sapkın bir kavim olduk. Ey Rabbımız! Bizi buradan çıkar; eğer tekrar evvelki hâlimize -küfre-dönersek kendimize zulm etmiş oluruz.       Allâh buyurur ki; orada zelil ve hakir bir halde susunuz; bir şey demeyiniz. Çünkü kullarımdan bir tâife, «Ey Rabbımız! İmân etdik, bizi yarlığa ve bize acı. Sen merhamet edenlerin hayırlısı-sın» dedikleri halde siz onları, o derece alaya aldınız ki, onlar size benim zikrimi unutturdular. Onlara gülerdiniz. Sabretdiklerin-den dolayı bugün onları mükafatlandırdım. Onlar muradlarına ermişlerdir. ” (Mü’minûn 99-111)       Allâh rahmet etsin İbrâhim Teymî şöyle der:       -Mümin olup da hüzünlenmeyen ve korku içinde bulunmayan birisinin Cennet ehlinden olmamasından endişe edilir. Zîrâ ehl-i Cennet, Cennete girince şöyle derler:       “Biz bundan önce dünyada, ailelerimiz içinde âkıbetimizden korkanlardık.” (Tûr, 26) (Altınoluk Sohbetleri-2 s: 76)       “Hakim -kuddîse sirrûh- buyurur ki:       -Şu üç şeyden başka bir şeye ihtimâm gösteren veya o üç şeyden başka bir şey için kederlenen kişi, hüznü de sürûru da bilmiyor demektir.       Bunlardan biri: Ömrünün imânlı olarak son bulup bulmayacağı husûsunda kederlenmek ve endişelenmekdir. Kişi bu hususda kederlenmeli, endişelenmeli ve bu dünyadan imânlı göçebilmek için her türlü gayret ve ihtimâmı göstermelidir.       İkincisi; Allâh’ın emirlerini tam olarak yerine getirip getirmediği husûsunda kederlenip endişelenmektir. Kişi bu hususlarda kederlenmeli, endişelenmeli. Ve Allâh’ın emirlerini tam olarak yerine getirebilmek için, her türlü ihtimâm ve gayreti göstermelidir.       Üçüncüsü: Hasımlarından yakasını kurtarıb kurtaramayacağı husûsunda kederlenip endişelenmektir.” (Altınoluk Sohbetleri-2, s: 71)       Rasûl-i Ekrem Efendimiz:       -Yâ Ebâ Zer! Yolculuğa çıkdığın vakit azık alır mısın? buyurdu.       Ebû Zer -radıyallâhu anh-:       -Evet alırım, Yâ Rasûlâllâh! dedi. Bunun üzerine Rasûl-i Ekrem -sallâllâhu aleyhi ve sellem- buyurdu:       -Dünya yolculuğuna azıksız çıkmazsın, ya âhiret yolculuğu için ne yaparsın? Kıyâmet günü faydalanacağın azığı sana bildireyim mi?       Ebû Zer -radıyallâhu anh-:       -Bildir ya Rasûlâllâh..       Rasûl-i Ekrem Efendimiz buyurdular:       -Kıyâmetin dehşeti için sıcak günlerde oruç tut, kabrin vahşeti için gece namazı kıl, önümüzdeki büyük hâdiseler içinde hac et, yoksullara yardımda bulun ve kötü söz söyleme.”(Altınoluk Sohbetleri-2, s: 91)       “(Ey müminler! Âhiret için) azık edinin. Bilin ki azığın en hayırlısı takvadır.” (Bakara 2/197)

Yusuf Demireşik

RAMAZAN AYININ FAZİLETİ

Aziz Celil Allah şöyle buyurdu:     -” Ey iman edenler! Sizden önceki ümmetlere farz olduğu gibi, size de oruç farz oldu.     Tâ ki; bu yoldan masiyet işlere karşı kendinizi ko-ruyasınız.” (el-Bakara, 2/183)     Hasan-ı Basrî bu âyet-i kerimenin açıklamasını yaparken, şöyle dedi:     – Allah’ü Teâlâ’nın:     – “Ey iman edenler!”     Manâsı ile buyurduğu bir âyet-i kerime duyduğun zaman, ona iyi kulak ver. Zira, bu hitapla, Allah’ü Teâlâ, sana bir emir vermek diler; yahut bir yasaktan seni almak murad eder.     Câfer-i Sâdık Rh. şöyle dedi:     – Nida tarzındaki lezzet, ibadetin yorgunluğunu ve bezginliğini giderir.     Allah’ü Teâlâ şöyle buyurdu:     – “Ey iman edenler” (el-Bakara, 2/183) Bu âyet-i kerimede (Arapça metninde) geçen harflerin ifade ettikleri manâlar, sırası ile şöyle anlatılmıştır: YA: Âlim zattan bir seslenmedir. EY: Belli bir kimsenin ismidir. Yani: Ses edilen kimse. HA: Seslenen zâtın sesine dikkati çekmektir. Ayrıca bu: Ezeldeki tanışıklığa, geçmişteki arkadaşlığa bir işaret     sayılır.     AMENU: Seslenen ile seslenilen arasındaki sırra işaret     edilmektedir.     Allah’ü Teâlâ, bu manâda şöyle buyurmaktadır:     – Ey iç temizliği ile benim olan özünü ve aklını bana veren kullarım.     Oruç kelimesinin Arapça aslı; âyet-i kerimede:     – “Siyam.”     Lâfzı ile geçmektedir. Yani: Oruç.     Siyam, Arapçada bir kelime köküdür. Kıyam, ayakta durmanın (Arapça aslına göre) kelime kökü olduğu gibi, siyam dahi, oruç tutmanın (Arapça aslına göre) kelime köküdür. Meselâ:     – Kıyama durdum. (Kumtü kıyamen)     Dendiği gibi:     – Sumtü sıyamen. (Oruç tuttum.)     Denir. Zira:     – “Siyam.”     Lâfzı, lügatte, tutmak manâsını taşır. Meselâ:     – Sâmet’ir-riyh. (Rüzgâr dindi.)     Tâbiri kullanılır ki; rüzgârın esip tozutması durduğu zaman söylenir.     Bu arada:     – Sâmet’il-hayl. (At direndi.)     Denir ki., bu atın yürümekten kaldığı zaman söylenir. Aynı tabir gündüz için kullanılır:     – Sâmen-nehar (Gün durdu.)     Denir ki; öğlen zamanı, güneşin ortada kaldığı zaman söylenir. Zira, güneş, göğün tam ortasına geldiği zaman, yürümez, bir müddet durur.     Bu manâda, bir şair şöyle demiştir: Gün tutuldu ortalarda kaldı; Güneşe açılınca yol aldı.     Üstteki şiirde geçen:     – Tutuldu.     Kelimesinin Arapça aslı SAME olarak geçmektedir.     Bir kimse, susup da konuşmadığı zaman dahi; onun için:     – Sâme.     Tâbiri kullanılır. Nitekim, Allah’ü Teâlâ bu manâyı, Meryem’in kıssasında onun dilinden şöyle anlattı:     – “Rahman için oruç (savm) adağım var. Bugün, hiç kimseyle konuşmayacağım.” (Âl-iİmrân, 3/26)     Şeriat dilinde orucun manâsı ise, şu demeğe gelir:     – Olağan hale gelen yemekten, içmekten, cinsî birleşmeden çekinmektir. Bu arada, diğer günahları da bırakmak gerekir.     Bu âyet-i kerimede, Allah’ü Teâlâ:     – “Sizden önceki ümmetlere farz olduğu gibi.” (el-Bakara, 2/183)     Buyurmaktadır. Bununla, daha önce gelip geçen peygamberler ve ümmetler anlatılmaktadır.     Bunların en evveli, Âdem aleyhisselâmdır.     Oruç üzerine gelen bir rivayeti, Abdülmelik b. An tere babasından, babasının dedesinden anlatmaktadır.     Dedesi, demiştir ki:     – Hazreti Ali b. Ebi Talib’in şöyle dediğini dinledi: Rasûlüllah (s.a.v.) efendimizin yanına bir gün gittim.     Öğlene yakındı. Kendisi evindeydi.     – Rasûlüllah (s.a.v.) efendimize selâm verdim; selâmımı aldı. Sonra şöyle buyurdu:     – “Ya Ali! Cebrail burada; sana selâm veriyor.” Dedim ki:     – Sana da ona da selâm olsun ya Rasûlellah.     Bunun üzerine, Rasûlüllah (s.a.v.) efendimiz şöyle buyurdu:     – “Ya Ali! Bana yaklaş.” Yaklaştım; şöyle buyurdu:     – “Ya Ali! Cebrail sana şöyle diyor:     – Her aydan üç gün oruç tutsun.     Bu orucu tutarsan sana ilk gün, on bin sevap yazılır; ikinci gün otuz bin sevap yazılır; üçüncü gün, yüz bin sevap yazılır.”     Sordum:     – Ya Rasûlellah, bu sevabın özelliği bana mı aittir; tüm insanlar da aynı sevabı alabilir mi?     Rasûlüllah (s.a.v.) efendimiz şöyle buyurdu:     – “Ya Ali! Bu sevabı Allah’ü Teâlâ sana ihsan eder. Senden başka senin işlediğin bu amelleri işleyenlere de ihsan eder.”     Sonra sordum:     – Ya Rasûlellah, o oruç tutulması gereken üç hangi günlerdir.     – “Bugünlere:     – Eyyam-ı Bıyd. (Akgünler.)     Tâbir edilir ki; her ayın 13.14.15. günleridir.”     Antere diyor ki:     – Hazreti Ali’ye sordum:     – Ne şeyden ötürü, bugünlere:     – “Eyyam-ı Bıyd. (Akgünler.)” İsmi verilmiştir?.     Bu soruma karşılık, Hazreti Ali r.a. şöyle anlattı:     – Âdem aleyhisselâm, cennetten yeryüzüne düştüğü zaman; kendisini güneş yaktı. Dolayısı ile yüzü siyahlaştı.     Bunnu üzerine, Cebrail aleyhisselâm ona geldi ve şöyle dedi:     – Ya Âdem! Cesedinin ak pâk olmasını istiyor musun?.     Adem aleyhisselâm:     – Evet istiyorum.     Deyince, Cebrâil aleyhisselâm şöyle devam etti:      O halde, her ayın 13.14.15. günlerini oruçlu geçir. Âdem aleyhisselâm, birinci gün oruç tuttuğunda, cesedinin üçte biri ağardı.     Sonra ikinci gün oruç tuttu; cesedinin üçte ikisi ağardı. Daha sonra, üçüncü günü oruç tutunca, cesedinin tamamı ak pâk oldu.     İş bu manâdan ötürü, o günlerin adına:     – Eyyam-ı Biyd. (Akgünler.) Tabiri kullanıldı.     Âdem aleyhisselâm, Rasûlüllah (s.a.v.) efendimizden evvel kendilerine orucun farz olduğu kimselerdendi.     Hasan-ı Basrî ve tefsir ulemasından bir cemaat şöyle dedi:     – “Sizden önceki ümmetlere.”(el-Bakara, 2/183) Mealine aldığımız, ayet-i kerime ile anlatılanlar Na-     sara’dır. Zira onlann orucu da, bizim orucumuza benzerdi. Hem vakit, hem de mikdar itibarı ile aynıydı. Şöyle ki:     Allah’ü Teâlâ, Nasara taifesine ramazan ayında oruç tutmayı farz kıldı. Ancak bu durum kendilerine ağır geldi. Çünkü: Bazan sıcağa, bazan da soğuğa raslıyordu.     Bu durum, hem yolculuklarına; hem de geçimlerini temine, kendi düşüncelerine göre zararlı oluyordu.     Bunun üzerine, bilginlerinin ve başkanlarının görüşleri şu hususta birleşti:     – Bu orucu, yazla kış arası bir aya alalım.     Bunun üzerine, ilk bahan kendilerine oruç ayı olarak tayin ettiler.     Yaptıkları işin kefateri olarak da, on gün artırdılar. Böylece, kırk gün oruç tutmaya başladılar. Zamanında değil de, ilk baharda.     Başlarında bir melik vardı; ağzından hastalandı. Bu hastalığı dolayısı ile şöyle bir adak adadı:     – Şayet iyi olursam, bu oruca bir hafta ekleyeyim. Yani: Yedi gün.     İyi olunca, bu oruca yedi gün ekledi.     Bu melik vefat ettikten sonra, ikinci melik geldi; üç gün de o ekledi. Böylece oruçları elli gün oldu.     Mücahid ise başka türlü anlatmaktadır:     – Nasara taifesine kıran geldi. Hem de iki kere. Hayvanlar ve kendileri kırılmaya başladı. Bunun üzerine melikleri: On gün ilk kıranda, on gün de ikinci kıranda fazladan oruç tutmalarını emretti.     Onlann oruçlarının elli gün olmasının sebebi budur. ŞEK GÜNÜ Şa’bi şöyle dedi:     – Senenin tümünü oruçlu geçirmiş olsam dahi, şekli gün mutlaka orucumu açarım.     Şek günü, şu demektir; bazıları o gün için:     – Ramazandır. Derken, bazıları da:     – Şâbandandır.     Der.     Hâsılı: Bize nasıl ramazan ayında oruç tutmak farz olduysa. Nasara’ya da aynı ayda oruç farz olmuştu. Ancak, onlar bir başka aya çevirdiler.     Nasara tayfası, ayrıca, çok sıcaklarda dahi, bu oruçlarını tutarlardı. Bunun üzerinde önemle durur; otuz günü tamamlarlardı.     Bunlann peşinden bir nesil geldi. İşi daha sıkı tuttular, bir gün evveline, bir gün de sonrasına ek yaptılar.     Daha sonra, bu ekleme işi, onlarda bir gelenek haline geldi. Her yeni nesil bir gün ekledi.     Böylece, onların oruçları elli güne ulaştı.     – “Tâ ki, kendinizi koruyasınız.”(el-Bakara, 2/183) Meâline aldığımız ayet-i kerimenin bir manâsı dahi     şudur:     – Yemekten, içmekten, cinsî münasebetten kendinizi korumanız beklenir.

Abdülkadir Geylanî Tercüme: Abdülkadir Akçiçek Alperen Yayınları

RECEB AYININ FAZİLETİ

Receb Ayının İlk Perşembe Günü Oruç Tutmanın Ve İlk Cuma Gecesi Namaz Kılmanın Fazileti Hakkındadır

Bize şeyh Ebülberekât HibetüUah Sakatî haber verdi ve şöyle dedi:     – Bize de, Kadı Ebül-Fazl Cafer b. Yahya b. Kemal Mekkî haber verdi ve şöyle dedi:     – Bize bu haberi; Ebu Abdillah b. Hüseyin b. Ab-dilkerim b. Muhammed b. Muhammed Cezerî Mekke’de Mescid-i Haram’da bildirip şöyle dedi:     – Bize Ebülhasan Ali b. Abdillah Cahzam Hemedanî haber verdi ve şöyle dedi:     – Bize, Ebülhasan Ali b. Muhammed b. Said Sa’dî Basrî bildirip dedi ki:     – Bana da babam haber verip şöyle dedi:     – Bize de, Half b. Abdillah Sağanî; Malik b. Enes’ten naklen, Humeyd Tavil Rasûlüllah (s.a.v.) efendimizin şöyle buyurduğunu anlattı:     – “Receb Allah’ın ayıdır; Şâban benim ayımdır; ramazan ise, ümmetimin ayıdır. “     Rasûlüllah (s.a.v.) efendimize soruldu:     – Ya Rasûlellah, receb ayı için: “Allah’ın ayı.”     Diye anlatmanızın sebebi nedir?     Şöyle buyurdu:     – “Çünkü bu ayda özellikle mağfiret boldur. Bu ayda, halkın kan dökmesine mâni vardır. Bu ayda, Allah’ü Teâlâ, peygamberlerinin tevbelerini kabul buyurmuştur. Allah’ü Teâlâ bu ayda, peygamberlerini düşmanlarından korumuştur.     Bir kimse, receb ayını oruçlu geçirir ise, Allah’ü Teâlâ üç şeyi onun için gerekli kılar. Şöyleki:     a) Geçmiş günahlarının tümünü bağışlar.     b) Kalan ömrünün temiz geçmesini temin eder.     c) Büyük huzura çıkılan kıyamet gününün susuzluğundan da onu emin kılar.”     Bu arada yaşlı biri kalktı; Rasûlüllah (s.a.v.) efendimize halini şöyle anlattı:     – Ya Rasûlellah! Ben, receb ayının tümünü oruçlu ge-çiremem. Buna gücüm yetmez.     Bunun üzerine, Rasûlüllah (s.a.v.) efendimiz şöyle buyurdu:     – ” O halde, ilkinden bir gün, ortasından bir gün, sonundan da bir gün tutarsın. Böyle ettiğin takdirde, ayın tümünü oruçlu geçirmiş olursun.     Zira, yapılan iyilikler on misli sevap getirir.     Ancak, siz, receb ayımn ilk cuma gecesini gaflet için-’ de geçirmeyesiniz. O, öyle bir gecedir ki; melekler o geceyi:     – Regâib.     Diye anlatırlar. Şöyle ki:     O gecenin üçte biri geçtiği zaman; semalarda ve yerlerde ne kadar melek var ise, hemen hepsi, Kâbe ve civarında toplanır.     Allah’ü Teâlâ onların hallerine muttali olur ve şöyle buyurur:     – Ey meleklerim! Ne dileğiniz var ise, benden dileyin.     Şöyle derler:     – Rabbımız, senden dileğimiz odur ki; receb ayında oruç tutanları bağışlayasın.     Onların bu dileği üzerine, Allah’ü Teâlâ şöyle buyurur:     – Bu dileğinizi yerine getirdim.”     Rasûlüllah (s.a.v.) efendimiz, daha sonra şöyle buyurdu:     – “Receb ayının ilk perşembe günü oruç tutulmalıdır. O günün akşamı cuma gecesi, akşamla yatsı arasında on iki rikât namaz kılmalıdır.     Bu namazda okunacaklar sırası ile şunlardır:     a) Bir kere Fatiha suresi,     b) Üç kere Kadr suresi. (97. Sure)     c) On iki kere İhlâs suresi.     Her iki rikâtta bir kere selâm verilir.     Bu namazı kıldıktan sonra; bana şu salâvatı yetmiş kere okunur:     – Allahım, Nebiyy-i Ümmî Muhammed’e salât ve selâm eyle (AUahümme salli alâ Muhammedin’in Ne-biyy’il-Ümmiyyi ve sellim.)     Bundan sonra, secdeye varmalı ve secdede şu teşbih ve takdis okunmalıdır:     – Tam manâsı ile noksan sıfatlardan münezzeh, pek mukaddes olup meleklerin ve ruhun Rabbıdır. (Süb-buhün Kuddusün Rabbül-melâiketi ver-ruh.)     Sonra secdeden başını kaldırır; şu duâyı yetmiş kere okur:     – Rabbım, beni bağışla; merhamet eyle. Bildiğin günahlarımdan geç, Sen Aziz’sin, Azam’sın. (Rabbiğfir verham ve tecavez amma ta’lem feinneke Aziz’ül-A’zam.)     Bundan sonra, ikinci bir secde daha yapar. Birinci secdede okuduğu duâyı aynen okur.     Daha sonra, ne dileği var ise, diler. Allah’ü Teâlâ onun bütün dileklerini yerine getirir.”     Rasûlüllah (s.a.v.) efendimiz, şöyle buyurdu:     – “Allah’ın herhangi kadın veya erkek kulu bu namazı kılar ise, Allah’ü Teâlâ onun bütün günahlarını bağışlar.     İsterse, onun günahları deniz köpüğü kadar, kumların sayısı, dağların ağırlığı, yağmurların damlaları, ağaçların yaprakları kadar olsun.     Ve, o kimse, kendi yakınlarından yedi yüz kişiye kıyamet günü şefaatçi olur.     Kabrine girdiğinin ilk gecesi, bu namazının sevabı kendisine gelir; tatlı dilli, güler yüzlüdür. Ona şöyle der:     – Ey dostum, seni müjdelerim, bütün zorluklardan kurtuldun.     O kimse, bu gelene sorar:     – Sen kimsin? Vallahi, senin yüzünden daha güzel yüzlü birini hiç görmedim. Senden daha tatlı konuşanı da hiç dinlemedim. Senin kokundan daha güzel kokulu birini de koklamadım.     Şu cevabı alır:     – Ey dostum ben senin bir namazının sevabıyım. Falan sene receb ayının şu gecesinde o namazı kılmıştın.     Bu gece sana geldim ki: arkadaşın olayım, yanlızlığını gidereyim, her ne işin varsa, onu göreyim, kıyamet günü sûra üflendiği zaman dahi kıyamet günü toplanılan meydanda sana başının üstünde gölgelik edeceğim.     Seni müjdelerim, Yüce Mevlân’dan sana gelecek hayır hiç eksik olmayacak.”

Abdülkadir Geylanî Tercüme: Abdülkadir Akçiçek Alperen Yayınları

ŞABANI ŞERİF

* Mübarek üç ayların ikincisidir.      “Allâhümme bârik lenâ fî Şaban ve belliğnâ Ramazan”      duasını her gün en az bir defa okumalı.      * Rasûl-i Ekrem -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz:      ” Şaban benim ayım, Receb Allah Teâlâ’nın ayı, Ramazan ümmetimin ayıdır.” buyurmuştur.      * Rasûl-i Zîşân -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz, Ramazan’dan sonra en fazla bu ayda oruç tutarlardı.      * Ashâb-ı Kiram, Şaban hilâlini görünce, kendilerini Kur’ân okumaya verirlerdi. Bu ayda manasını düşünerek, bol bol Kur’ân-ı Kerîm okumalıyız.      * Bu ayda yapılacak her hayırlı işin sevabı kat kat verilir.      * Geçmiş günahlarımıza tevbe etmeliyiz.      * Rasûlullâh -sallâllâhu aleyhi ve sellem-’e salât ü selâmı  çoğaltmalıyız.      * Bu ayda bir yıl içinde ölecek olanların isimleri, diriler defterinden, ölüler defterine geçirilir.      * Bu ayın ortasında Beraat gecesi vardır. Gündüzünde oruçlu bulunmalı, gecesini ibâdetle ve uyanık olarak geçirmeli. Bu gecede yüz rekat namaz kılınması tavsiye edilmektedir.      * Bu ayda hayır kapıları açılır, günahlar silinir.      * Son Pazartesi günü oruçlu geçirilirse günahların bağışlanacağı hadîs-i şerîfte müjdelenmiştir.      * Müslümanların mallarının zekatlarını fakirlere, Rama-zan’da tutacakları oruca kuvvet ve destek olması bakımından, bu ayda vermeleri hayırlı ve güzel olur.      * Kısacası bu aylar, değerlendirilmesi gereken kıymetli zamanlardır.

Yusuf Demireşik